آیین نامه رعایت و حمایت از حقوق مالکیت معنوی منابع کتابخانه دیجیتال دانشکده علوم پزشکی خمین

مقدمه

حق مولف حقی است مادی و معنوی که از جانب قانونگذار به پدید آورنده اثر ادبی داده می شود و گاهی آن را شامل پدید آورنده آثار هنری نیز می دانند. بر اساس حق معنوی، مولف حق ولایت (گذاردن نام و عنوان خود بر آن) و حق تمامیت (اعتراض به هر گونه تغییر شکل، تحریف و امثال آن) نسبت به اثر خود دارد. حقوق مادی شامل حق نشر و تکثیر، حق ترجمه، حق اقتباس و تلخیص و تبدیل، حق عرضه و اجرا و نیز حق استفاده از پادش و جایزه است. در کتابخانه های دیجیتال، اثر تولیدی به شکل دیجیتال به راحتی می تواند به صورت متن کامل و تقریباً بدون هزینه در زمان کوتاهی در نسخه های متعدد تکثیر شود و امکان کنترل نسخه ها وجود ندارد. از این رو مفهوم کاغذی حق مولف در حوزه منابع دیجیتال به هم می ریزد. آیین نامه حاضر با هدف تبیین حقوق مالکیت معنوی منابع دیجیتال و مسائل حقوقی مربوطه تدوین شده است.

تعاریف:

مالکیت/حقوق فکری/معنوی:  به حقوقی گفته می‌شود که به صاحبان آن حق بهره‌وری از فعالیت‌های فکری و ابتکاری انسان را می‌دهد و ارزش اقتصادی و قابلیت دادوستد دارد ولی موضوع آن شیء معین مادی نیست که در این آیین نامه حق بهره وری و استفاده از منابع موجود در کتابخانه دیجیتال می باشد. 

کتابخانه دیجیتال: عبارت است از یک محیط کنترل شده که از طریق چارچوب های قانونی و تجاری مناسب و فارغ از محل نگهداری و شکل اطلاعات ، دسترسی یکپارچه به حجم وسیعی از منابع اطلاعاتی را فراهم می آورد.

منابع الکترونیک: منظور انواع مختلف منابع اطلاعاتی اعم از کتاب، مجله، پایان نامه، تصویر، فایل صوتی و ویدیویی و... است که به صورت برخط از طریق کتابخانه دیجیتال دانشکده علوم پزشکی خمین در دسترس کاربران مجاز قرار داده شده است.

ماده 1- مجموعه کتابخانه دیجیتال

1-1- پایگاه های اطلاعاتی پزشکی معتبر که از طریق کنسرسیوم وزارت بهداشت خریداری شده و در اختیار دانشگاه ها قرار داده می شود.

1-2- پایگاه های اطلاعاتی دسترسی آزاد یا Open Access

1-3- منابع رایگان معتبر داخلی و خارجی که از طریق وب سایت ها قابل دسترسی هستند.

1-4- سامانه های پژوهشی که توسط وزارت بهداشت راه اندازی شده اند.

ماده 2- کاربران کتابخانه

منظور از کاربران کتابخانه دیجیتال دانشکده کلیه افراد حقیقی و حقوقی که دارای رابطه شغلی- تحصیلی با دانشکده علوم پزشکی خمین هستند که قادر باشند با استفاده از یکی از روش های دسترسی به شبکه دانشگاه از منابع موجود در وب سایت کتابخانه دیجیتال استفاده نمایند.

ماده 3- روش های دسترسی به منابع الکترونیک:

3-1- دسترسی به منابع الکترونیک ذکر شده در بندهای 2 تا 4 ماده 1 برای کلیه کاربران رایگان بوده و از هر مکانی امکان دسترسی برقرار است.

3-2- دسترسی به پایگاههای اطلاعاتی ذکر شده در بند 1 ماده 1 صرفاً از طریق VPN امکان پذیر است.

تبصره 1- هر یک از اعضای محترم هیئت علمی دانشکده، با داشتن VPN مستقل می توانند در داخل و خارج از دانشکده به پایگاه های فوق دسترسی داشته باشند.

تبصره 2- سایر کاربران کتابخانه اعم از اساتید مدعو و حق التدریس، دانشجویان و کارکنان دانشکده در حال حاضر صرفاً با مراجعه حضوری به کتابخانه و برقراری اتصال VPN می توانند به پایگاه های فوق دسترسی داشته باشند.

ماده 4- شرایط استفاده از منابع الکترونیک (رعایت حقوق مالکیت معنوی)

اغلب پایگاه های اطلاعاتی موجود درکتابخانه دیجیتال دانشکده به روش اشتراک سالانه توسط وزارت بهداشت تهیه شده است و مالکیت آن متعلق به ناشر یا کارگزار است، استفاده از این پایگاه ها مطابق با شرایط ذیل می باشد:
4-1- هر گونه دانلود سیستماتیک (دانلود کل کتاب یا  تمامی مقالات یک شماره از یک مجله در یک زمان مشخص) توسط کاربران تخلف محسوب شده و تمام خسارتهای ناشی از شکایت ناشرین یا نمایندگی آنها برعهده فرد مذکور می باشد. 
4-2- مسئولیت حفظ اکانت های  VPN تعریف شده برای کاربران به عهده ایشان می باشد. در صورت استفاده نادرست از این اکانت و در اختیار قرار دادن آن به سایر افراد به منظور استفاده یا دانلود مقاله و سایر منابع، فرد دارنده اکانت مسئول می باشد و تمام مسئولیت های حقوقی آن نیز متوجه فرد مذکور است.

4-3- استفاده از منابع الکترونیک کتابخانه دیجیتال دانشکده علوم پزشکی خمین محدود به کاربران این دانشکده و برای تامین نیازهای اطلاعاتی آموزشی، پژوهشی و درمانی آنها بوده و استفاده تجاری از این منابع به هر شکلی ممنوع است .

4-4- تمامی کاربران کتابخانه دیجیتال دانشکده علوم پزشکی خمین اعم از اعضای هیئت علمی، دانشجویان وکارکنان دانشگاه موظف به رعایت قوانین و حقوق مالکیت معنوی در ارتباط با تمام منابع دیجیتال قابل دسترس از طریق وب سایت کتابخانه دیجیتال دانشکده می باشند.

ماده 5- نحوه برخورد با تخلفات:

در صورت مشاهده هر گونه تخلف در خصوص بندهای 1 تا 4 ماده 4 این آیین نامه، مطابق مقررات ذیل با افراد متخلف برخورد خواهد شد:

5-1- قطع و یا محدود کردن سطح دسترسی به منابع الکترونیک کتابخانه دیجیتال دانشکده برای فرد متخلف.

5-2- چنانچه فرد یا ناشر صاحب اثر یا دانشکده، در اثر سوء استفاده کاربران دچار خسارت شود، با متخلفان مطابق با قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان سال 1348 ( قابل دسترس: وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی ، معاونت امور هنری) برخورد خواهد شد.

این آیین نامه در 5 ماده و 2 تبصره در تاریخ 19/12/97 به تصویب شورای پژوهشی دانشکده علوم پزشکی خمین رسید.